Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Andrychowie

Czego się spodziewać

Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Andrychowie to prywatna placówka zbudowana na zasadzie “Ratujmy co się da!” - dewizie jej założyciela Edwarda Wincentego Szlagora. Mieści się w autentycznych zabudowaniach mieszkalno-gospodarczych rodziny Szlagorów, w miejscu, gdzie na przełomie XIX i XX wieku działały młyn, tartak i staw. Do dziś zachowały się kamienny dom i ponad czterdziestometrowa stodoła, uratowane przez założyciela w toku wieloletnich prac konserwatorskich. Muzeum zostało formalnie utworzone w trybie ustawy o muzeach, za zgodą ministra z 2002 roku.

Ekspozycja łączy dwa wątki. W kamiennym budynku odtworzono wnętrza mieszkalne i biurowe z lat dwudziestych XX wieku, z oryginalnymi meblami, kompletną dokumentacją dawnego biura tartaku i księgą pożyczek prywatnych z międzywojnia. W długiej stodole zgromadzono maszyny i narzędzia rolnicze: młynki do zboża, brony, cepy, żarna, maselnice, wagi, uprzęże końskie, jarzma, koła wozów i sprzęt do pracy z wołami. To rzadka okazja, by zobaczyć materialną kulturę wsi podbeskidzkiej w jej naturalnym otoczeniu, a nie w gablocie.

Osobne, poruszające miejsce zajmuje pamięć o żydowskim Andrychowie. Muzeum przechowuje ponad 300 eksponatów dokumentujących religijną i świecką obyczajowość polskich Żydów - świece, zwoje Tory, tałesy, tefilin, teksty talmudyczne, elementy ubioru i przedmioty codziennego użytku - oraz zdjęcia, dokumenty i relacje o dawnych mieszkańcach miasta i ich losach. To zbiór budujący lokalne centrum dokumentacji dziejów Andrychowa.

Zwiedzanie w praktyce

Muzeum jest placówką prywatną i nie działa według stałego grafika. Jego własna strona kontaktowa podaje jedno zdanie o dostępności: “Muzeum czynne w okresie letnim po wcześniejszym uzgodnieniu”. Nie ma zatem żadnych stałych godzin ani dni otwarcia - wizytę trzeba umówić z wyprzedzeniem drogą mailową (ziemianstwo@poczta.onet.pl). Strona nie podaje cennika biletów. Przed przyjazdem koniecznie potwierdź termin i zasady wstępu bezpośrednio z muzeum.

Jak dojechać

Muzeum stoi przy ul. Podgórskiej 3 w Andrychowie, w Beskidzie Małym, około 50 km na południowy zachód od Krakowa i kilkanaście kilometrów od Wadowic. Dojazd samochodem jest najwygodniejszy; Andrychów leży też na linii kolejowej z Krakowa w kierunku Bielska-Białej. Ponieważ zwiedzanie odbywa się po wcześniejszym uzgodnieniu, umów wizytę przed wyruszeniem.

W okolicy

Andrychów dobrze łączy się z całodniową wyprawą po zachodniej Małopolsce. Około 20 km na północny zachód, w Oświęcimiu, leży Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau, a w drodze powrotnej do Krakowa warto zaplanować zwiedzanie Kopalni Soli w Wieliczce - jednego z najstarszych czynnych zabytków górnictwa solnego w Europie.